Düzce mutfağı: coğrafi işaretli lezzetler ve kültürlerin sofrası

Düzce'nin sofrası, ilin kültürel çeşitliliğinin en lezzetli aynası. Akçakoca köylerinde yüzyıllardır yaşayan Manav Türkleri, Kafkasya'dan, Balkanlardan ve Karadeniz'in farklı köşelerinden göç eden aileler kendi tariflerini bu bereketli ovaya taşımış. Bugün ilin pek çok ürünü coğrafi işaretle tescilli.

Listenin başında Düzce köftesi geliyor. Yaylalarda doğal ortamda beslenmiş dana ya da kuzu etinden yapılan köfteye kendi yağından başka yağ eklenmiyor; ekmek yerine bir miktar mısır unu katılıyor ve meşe odunu közünde pişiriliyor. Yanında çoğunlukla Düzce şırası içiliyor: kuru siyah üzümlerin çekirdekleriyle birlikte kıyılıp suda fermente edilmesiyle hazırlanan, alkolsüz ve katkısız bir içecek. Tereyağı, fındık ve kapya biber salçasıyla yapılan Düzce acıkası da sofranın vazgeçilmez mezelerinden.

Akçakoca'nın Manav köyleri iki imza lezzetin sahibi. Yaklaşık 700 yıllık geçmişe sahip melengücceği tatlısı, asıl lezzetini Melen kıyısında yetişen mandaların sütünden elde edilen kaymaktan hazırlanan ve yörede "dartı" denen iç malzemeden alıyor. Fındık yağında kızartılıp şerbetlenen tatlı, manda kaymağı, dağ çileği reçeli ya da kestane balıyla servis ediliyor. Mancarlı pide ise pazı ya da ıspanak gibi yeşilliklerle hazırlanıyor, taş fırında ya da sacda pişiriliyor ve tereyağı sürülüp ayranla sunuluyor. İkisini de Akçakoca'nın tarihi Yukarı Mahalle'sindeki yöresel pazarda bulmak mümkün; Ceneviz Kalesi gezisini bu pazarla birleştirmek iyi bir fikir.

Konuralp'te ise kasaba pirinci olarak da bilinen coğrafi işaretli Konuralp pirinci öne çıkıyor. Antik kenti gezdikten sonra bu pirinçle hazırlanan, dana eti ve nohutla pişirilip üzerine yufka serilerek gelen Yufkalı Konuralp Pilavı'nı denemek gerekiyor. Tatlı tarafta ise az yağlı fındıklarla yapılan Düzce fındıklı tahin helvası, koyu renkli ve buruk tadıyla Düzce kestane balı ve ekimde hasat edilen kamışlardan kaynatılan Düzce şeker kamışı pekmezi sayılabilir. Akçakoca sarı fındığı da kendine özgü besin değerleriyle tescilli ürünler arasında.

Düzce'nin somut olmayan kültürel miras envanterinde de sofraya dair pek çok unsur var: Çerkez peyniri, Abaza peyniri, ısırgan otu yemeği, kaldirik otu, mamursa ve yufka yapımı bunlardan bazıları. Abaza kültürüne ait aşta ve aşta kesme usulü ise misafire verilen değeri anlatan bir sunum geleneği olarak kayıt altına alınmış durumda.

Bu lezzetleri tatmak için yerel lokantaların yanı sıra pazar yerleri ve üreticilerin tezgâhları en iyi adresler. Ürünler mevsime göre değiştiği için satıcılara o dönem neyin taze olduğunu sormaktan çekinmeyin.

Fotoğraf: 07, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)